Home/Relatietherapie

Relatietherapie?

Als je samen besluit aan je relatie te werken, maar het idee hebt dat je dit niet op eigen kracht kunt doen, dan kun je relatietherapie overwegen. Je gaat dan samen in gesprek met een relatietherapeut – iemand die van luisteren zijn beroep heeft gemaakt.

Wat is relatietherapie?

Verwacht niet dat de relatietherapeut een liefdesdrank brouwt waarmee de passie na een paar slokken opbloeit. Ook is een relatietherapeut geen dokter die een pasklaar recept heeft voor jullie omgang. Het verbeteren van je relatie via relatietherapie blijft een proces waarvoor je je moet inspannen.

Wat is een gezonde relatie?

Iedere relatietherapie werkt vanuit een bepaalde mensvisie. Er zijn verschillende opvattingen over wat een goede of een gezonde partnerrelatie inhoudt. Volgens ons is dit heel persoonlijk. Wat voor de een zinvol is, is voor een ander niet passend. Sinds de jaren dertig van de vorige eeuw is de wetenschap op zoek naar het recept voor een gelukkige relatie. Huwelijksdeskundigen schrijven voor hoe man en vrouw zich moeten gedragen. Hoewel sommigen beweren dat ze het recept hebben gevonden, is de wetenschap het er nog steeds niet over eens.

Wel is er overeenstemming over het idee dat je als partners en gezin elkaar sterk beïnvloedt. Hoe jij je gedraagt is niet los te zien van je omgeving. Relatietherapie is een vorm van systeemtherapie >>

Relatietherapie als wetenschap

Uit onderzoek blijkt dat niet de methode de doorslag geeft maar de aanpak van de relatietherapeut zelf. Zijn persoon en de sfeer die hij weet te scheppen zijn doorslaggevend. Een goede relatietherapie staat of valt met de persoonlijke kwaliteiten van de relatietherapeut. Daarmee ontkennen we niet dat uit de wetenschap veel goede inzichten zijn voortgekomen. Vooral over wat je niet moet doen, is ondertussen veel bekend.

Wanneer een bepaalde wetenschappelijke methode zich echter als de enige oplossing presenteert, ontstaat het gevaar dat een relatie gemedicaliseerd wordt. De relatietherapeut wordt dan een soort dokter die een diagnose stelt en vervolgens een behandeling start.

Voor ons is relatietherapie vooral een kwestie van goed luisteren en ieders verhaal uit de verf laten komen. Wie in relatietherapie gaat is niet ziek, in onze visie. Wij hanteren een groei perspectief op de relatie. Een intieme relatie is een leerschool. Die doorloopt ieder op zijn eigen manier. Een goede relatie vormgeven is dan ook eerder een kunst dan een wetenschap.

Soorten relatietherapie

EFT relatietherapie

EFT relatietherapie >> is in korte tijd populair geworden in Nederland. Het richt zich vrijwel uitsluitend op een bepaald aspect van de partnerrelatie: de manier waarop je je hecht aan elkaar. De achterliggende theorie is door de Canadese relatietherapeut Sue Johnson ontwikkelt. Zij presenteert haar methode als de enige systematische benadering.

De nadruk op het uitspreken van je gevoelens, ontleent Johnson aan de Gestaltbenadering, schrijft zij. Wij herkennen in de  EFT-visie het belang van emotionele steun. Op kernmomenten(zo noemen wij dat zelf) moet je er zijn voor elkaar, anders verliest de relatie aan betekenis. Prima uitgangspunt. Wel zijn wij kritisch op de manier waarop de cliënt het pad van de EFT-therapeut moet volgen tijdens het relatietherapie traject.

De EFT relatietherapie presenteert zich de laatste tijd nadrukkelijk als de enige oplossing voor relatieproblemen. Daarbij stapt de relatietherapeut gemakkelijk in de rol van een alwetende expert. Soms voelen cliënten zich daardoor betuttelend behandeld. De EFT therapeut volgt heel precies een bepaald traject dat zich meestal uitstrekt over enkele maanden. Ook is voor EFT van belang dat de partners zich voldoende openstellen voor elkaar, anders kan de methode niet slagen. Jammer voor de cliënten met overspel of ernstige ruzies.

Gestalt relatietherapie

Relatietherapie volgens de Gestalt-visie vormt voor een deel onze achtergrond. Hierin wordt de cliënt gezien als een medemens die tot nu toe beperkt was in zijn oplossingen. Hij maakte bijvoorbeeld ruzie en ging daarmee voorbij aan zijn onderliggende behoefte aan intimiteit. De Gestalttherapeut denkt met de cliënt mee en verheldert zijn perspectief. De relatietherapie methode is gericht op het intensiveren van het contact en het werkt met wat er zich op dat moment aandient.

Deze vorm van relatietherapie houdt niet in dat er volgens een welomschreven stappenplan wordt gewerkt. De relatietherapeut volgt de route van de cliënt op weg naar herstel. Hij kan niet eenvoudigweg het boekje volgen, maar moet telkens alert zijn en improviseren. Je kunt zeggen dat de Gestalt relatietherapie daardoor wat ongedwongener is. Er ligt geen strakke routekaart voor je klaar.

Wil je meer lezen over onze algemene achtergrond als Gestalt therapeuten? Angèle schreef hierover een toegankelijk boek: Gestalttherapie in beeld >>

Gedragstherapeutische benadering

Veel psychologen gebruiken voor relatietherapie een vorm van cognitieve gedragstherapie. Zij gaan niet zozeer in op het verhaal van de cliënt, maar geven als relatietherapie bepaalde opdrachten die je samen moet uitvoeren. Door elkaar anders te benaderen ga je anders denken over je partner. Dat roept nieuwe gevoelens op en zo kan de oude cirkel worden doorbroken. Doen gaat vooraf aan voelen. Ook moet je bijhouden wat je zoal denkt over jezelf en je partner.

Relatietherapie leert je luisteren naar elkaar

Kortdurende relatietherapie

In 2005 waren wij de eerste in Nederland die intensieve kortdurende relatietherapie op de kaart zetten. Wij merkten dat een aantal sessies relatietherapie kort achter elkaar beter werkt dan een langdurig traject. Wij ontwikkelden daarvoor onze eigen aanpak, gericht op het zo snel mogelijk voorleggen van onze indrukken. Ook stimuleren wij zelfwerkzaamheid.

Veel cliënten waarderen onze directe aanpak. Vaak vindt men ons nuchter en regelmatig krijgen we te horen dat we er niet om heen draaien. De Zeeuwse Aanpak, zijn we dit gaan noemen. Het staat voor een werkwijze waarbij wij voortdurend vier aspecten in de gaten houden. Korte durende relatietherapie kan daarmee een voortraject vormen voor relatietherapie in de buurt. Of een time-out die voldoende is om verder te kunnen met elkaar. Lees meer over onze relatietherapie werkwijze >>

Heeft relatietherapie (nog) zin?

Deze vraag wordt ons wekelijks gesteld. Vaak hebben de geliefden elkaar danig pijn gedaan en vragen zich af of de intieme vriendschap hersteld kan worden via relatietherapie. Ons antwoord is vrij eenvoudig. Als je niet bereid bent om je eigen gedrag onder de loep te nemen, heeft relatietherapie weinig nut. Je bent dan alleen maar bezig om de therapeut te overtuigen van jouw gelijk. En je laat de mogelijkheid om te leren liggen.

Even wat theorie. Het wetenschappelijke uitgangspunt dat wij van harte onderschrijven is dat een relatie een systeem is. Je reageert op elkaar. Dat wilt zeggen dat je jezelf nooit als een afgerond persoon ziet. Wanneer je zegt: zo ben ik eenmaal, wordt de relatie een optelsom van twee karakters. Zo praten mensen ook vaak. Onze karakters botsen nu eenmaal, dus we passen niet bij elkaar, zeggen ze dan.

Als je daar sterk van overtuigd bent, heeft relatietherapie geen zin. Het vraagt dat je naar jezelf kijkt in de relatie met de ander. Jij hebt blijkbaar gewoontes ontwikkeld en die komen niet uit de lucht vallen. Als je in relatietherapie daarnaar kijkt, is er ruimte voor een nieuwe omgang met elkaar.

Relatietherapie is een doorstart

Wij vinden het schrijnend te zien hoeveel tijd en geld ontevreden stellen investeren in andere zaken dan hun relatie. Een intieme relatie is van grote betekenis, en zeker als er kinderen zijn is een scheiding behoorlijk ingrijpend.

We zijn onder de indruk van de positieve veranderingen die we waarnemen als koppels het besluit nemen in relatietherapie te gaan. En we zijn diep geraakt als partners over de schutting van hun gekwetste behoeftes heenkijken en elkaar opnieuw vinden als hartsvrienden. Vaak gaat dit veel sneller dan verwacht. Beschouw het verdiepen van je relatie als een ontdekkingstocht: je weet niet waar je uitkomt, maar je kunt wel op weg gaan.

Denk hierover na, voordat je de deur dichtdoet- dat willen we maar zeggen. Volgens onze opvattingen is relatietherapie geen herstelpoging, maar een doorstart: de uitkomst is in alle gevallen een verandering in de oude situatie. Als je relatie op het spel staat is dit de moeite van het proberen zeker waard. Hoe je ook samen verder gaat: jij kunt hierdoor uitgroeien tot een zelfbewuster persoon.

Zoek hulp

Het ligt voor de hand dat wij het belang onderstrepen van ons eigen beroep. Het zou vreemd zijn als we dit niet zouden doen. Toch zou het mooi zijn als we onszelf als beroepsgroep zouden kunnen opheffen, bijvoorbeeld omdat iedere volwassene in zijn opvoeding meekrijgt hoe hij een liefdevolle relatie vorm kan geven. En als vrienden of familieleden niet klaarstaan met hun oordeel, maar luisteren als het met je partner even niet zo lekker loopt. Helaas is dit meestal niet het geval. Zoek hulp als je samen niet verder komt.

Wat doet een relatietherapeut?

Sommige mensen beginnen niet aan relatietherapie, omdat ze vinden dat ze het ‘toch allemaal zelf moeten doen’. Dat laatste klopt, maar het houdt niet in dat een buitenstaander, met een geoefend oog en een scherp oor daarbij niet kan helpen. Een relatietherapeut stelt verdiepende vragen, heeft aandacht voor ieders behoefte aan liefde en intimiteit. Ook geeft hij (of zij) zijn indruk van je gedrag. Een relatietherapeut verdiept zich afwisselend in ieders standpunt en trekt geen partij.

Voorbeeld: Edo en Marjolein

Dan hebben we er tenminste alles aan gedaan’, licht Edo toe. Hij is vastbesloten het niet zomaar op te geven. Hun dochtertje vroeg bij het afscheid of ‘mammie en pappie uit elkaar gingen’. Marjolein schiet vol als ze het vertelt. Ze wil het fijn hebben met Edo, maar op een of andere manier lukt dat steeds moeilijker. Ze lucht vaak haar hart bij haar oude schoolvriendin Wilma. Die heeft de liefde nog zien opbloeien tussen Edo en Marjolein. Ze waren een stel vanaf de brugklas. Iedereen zei dat ze perfect bij elkaar pasten. Maar na tien jaar huwelijk en twee kinderen, lijkt het niet te lukken.
Edo en Marjolein zitten opnieuw in de schoolbanken. Ditmaal om te leren over zichzelf. Ze proberen als twee volwassenen in gesprek te komen met elkaar. Dat is moeilijk, maar ze merken elkaars bereidheid. Dat herinnert aan de inzet waarmee ze hun relatie begonnen. De afspraak die ooit zo veelbelovend leek, blijkt nog steeds de moeite waard. Het zijn drie intensieve sessies met huiswerk tussendoor. Het koppel leert snel. Tijdens de laatste sessie beloven ze elkaar met ons programma aan de slag te gaan. Marjolein kan haar dochter geruststellen: ze gaan niet scheiden, ze maken een nieuwe start.

Gespecialiseerde relatietherapie

Voor veel voorkomende relatieproblemen hebben wij een eigen aanpak ontwikkeld. Op deze website beschrijven wij verschillende relatietherapie programma’s die we aanbieden. Zo kunt u lezen over de Zeeuwse aanpak bij:

Onze kortdurende relatietherapie kan de aanzet zijn om te zoeken naar een relatietherapeut in de buurt. Daarvoor hebben wij een aantal tips.

Relatie gewoontes veranderen

Verkeerde gewoontes versterken zichzelf. Volgens zijn in dit geval bepaalde gesprekken niet of niet volledig gevoerd. Er blijft iets dwars zitten of onbesproken, waardoor beide partners zich terugtrekken of de ruzies zich herhalen. De partners zijn er bewust of onbewust mee gestopt als het ware hun ‘stokjes in het vuur’ te leggen. De spontane beweging naar de ander toe, die de brandstof vormde voor een levendige ontmoeting, is verminderd. Het vuurtje dat ooit brandde, smeult enkel nog maar – verstikt onder de oude kolen. Daardoor zoekt men elkaar niet meer op om zich te warmen.

Relatietherapie betekent ‘de stokjes opnieuw in het vuur leggen’. Dat vraagt allereerst dat je bewust nagaat op welke momenten je jezelf terug bent gaan houden. Je bent bijvoorbeeld minder gaan meedelen omdat je je niet veilig voelde bij je partner. Of omdat je handelde vanuit hoe je het vroeger hebt aangeleerd.

Nu is er de mogelijkheid samen nieuw gedrag te leren. Door in relatietherapie stil te staan bij wat je denkt, voelt, wilt en doet, reageer je niet langer uit gewoonte. Je verruimt je blikveld en daardoor zie je oplossingen die soms voor de hand liggen, maar die je over het hoofd zag omdat je vastzat aan hoe je dacht dat het hoorde.

Ik wil veranderen, jij ook?

Realiseer je dat het veranderen van gewoontes niet altijd eenvoudig is. Sommige reacties zijn plotseling niet meer vanzelfsprekend. Dat is lastig, soms. Het dringt bijvoorbeeld tot je door hoe je elkaar de laatste tijd afwijst. Je merkt scherper waar je behoefte aan hebt en tegelijk ervaar je dat het pijnlijk is dat dit niet wordt vervuld.

Relatietherapie vraagt wilskracht. Het vraagt een ferm besluit van beide partners. Tot dit besluit kun je je partner in wezen niet dwingen. Je kunt hem duidelijk maken wat er speelt bij jou en aandringen op relatietherapie, maar uiteindelijk geeft de ander daarop zijn oprechte antwoord. Het aangaan van intensieve gesprekken moet een eigen keuze zijn. Ieder moet zijn eigen reacties bespreekbaar maken, dat kan de ander niet voor hem doen. Anders ga je elkaar de les lezen, en mogelijk is dat nu juist de verkeerde gewoonte die je hebt ontwikkeld.

Jezelf trainen

Veranderen is niet gemakkelijk. Vergelijk relatietherapie met een dieet of een trainingsprogramma: als je het half doet of als je het niet volhoudt, werkt het niet. Maak het dus niet te zwaar – dan houd je het niet vol. Maar ook niet te licht: dan werkt het niet.
In onze relatietherapie plannen we dus bewust momenten van ontspanning en adviseren we de gesprekken niet te vermijden, maar ook om deze te beperken. Er zijn grenzen aan hoe lang een mens alert kan zijn. Je hebt ook behoefte aan rust en soms tijd voor jezelf tussen de sessies door.

Als in relatietherapie helder wordt wat er aan schort, breekt een moeilijke maar noodzakelijke fase aan. Vergelijk het maar met een wond die verdoofd is geweest: als ze heelt gaat ze jeuken. Wees niet bang je partner pijn te doen door oprecht te zijn. Je doet elkaar meer pijn door alles bij het oude te laten en je relatie te laten verzanden.

Gaandeweg zal je contact zich verrijken en dan weet je steeds beter waarom je deze inspanning levert. Soms gaat dit sneller dan verwacht. Het is nooit te laat om te veranderen. Soms hebben koppels er jaren voor nodig om elkaar opnieuw in de armen te sluiten. Wij spreken stellen die de scheidingspapieren al klaar hebben liggen, of sterker nog: dit al hebben gedaan.

Voorbeeld: Lucas en Manouska

Lucas is een joviale veertiger. Hij stapt gemakkelijk binnen bij anderen. Dat is ook vier jaar geleden gebeurd toen hij het aanlegde met de oppasmoeder van zijn zoontjes. Toen Manouska er na drie maanden achterkwam, verbrak ze de relatie. Lucas vond dat hij dat had verdiend en ze regelden in goed overleg hun co-ouderschap. Ze bleven elkaars verjaardag vieren en zelfs een korte vakantie lukte wonderwel. De kinderen stelden uiteindelijk de vraag waar ze zelf aan voorbij wilden gaan: ‘Waarom gaan jullie niet weer samen verder?’ Lucas had er niet over durven beginnen, schuldig als hij zich voelde over zijn overspel. En Manouska vond het best zo, maar merkte dat ze nog steeds hield van Lucas. Ze nemen een verstandig besluit: ze gaan uitpluizen waarom hun relatie knalde. Dan komt meer aan het licht over hun verhouding. Over de manier waarop Lucas zich opdringt en Manouska hem van het lijf hield, omdat het haar benauwde dat hij helemaal in haar op wilde gaan. ‘Dit gesprek hebben we vier jaar laten liggen’, besluit Manouska. Lucas knikt. Hij is zelfstandig geworden en wil zich niet opnieuw in een relatie verliezen. Maar Manouska is zijn grote liefde, dat weet hij ook.

relatietherapie vraagt daadkracht

Relatietherapie vraagt daadkracht

Sommige partners zijn vastbesloten te veranderen en daarmee laten ze merken hoe waardevol de ander (nog steeds) is. Waardeer het als je partner dit voor je over heeft. Dit geeft de moed om de confrontatie met jezelf en de ander aan te gaan.

Laat merken dat deze verandering je serieus is.
Het kan zijn dat je niet veel meer verwachtte van je partner en nu merkt dat je daardoor bent ingedut. Je dacht dat het normaal was dat een partnerrelatie, na de eerste verliefdheid, een sleur wordt. Je behoefte aan contact is al lange tijd niet vervuld en je relatie voelt als een droge huid die verlangt naar zalf. Misschien heb je zelfs wel eens gefantaseerd over hoe het zou zijn om ermee te stoppen. Je vraagt je af hoelang je het samenleven vol moet houden, op deze manier.

In al deze gevallen hebben wij een dringend advies: ga hierover met elkaar in gesprek. De meeste koppels hebben geen idee hoeveel er kan veranderen tussen hen. Logisch niet, daar is nauwelijks aandacht voor in de opvoeding en het onderwijs. Een partnerrelatie wordt over het algemeen als een gegeven beschouwd, maar dat is het niet. Relatietherapie kan helpen je relatie te verdiepen, en daarvoor kun je zelf het initiatief nemen.